Bestuursverkiezing in de vereniging: zo kiest u een nieuw bestuur
In een vereniging benoemt de algemene vergadering het bestuur, tenzij de statuten een andere manier voorschrijven. Een goede bestuursverkiezing verloopt in vier stappen: kandidaten werven, de kandidaatstelling afsluiten, stemmen over personen en de uitslag vastleggen.
Wie kiest het bestuur?
De wet is hier duidelijk. Het bestuur van een vereniging wordt in beginsel uit de leden benoemd, maar de statuten kunnen toestaan dat ook niet-leden bestuurder worden. De algemene vergadering benoemt de bestuurders. De statuten mogen een andere wijze van benoemen voorschrijven, zolang ieder stemgerechtigd lid direct of indirect kan meestemmen.
Tenzij de statuten anders bepalen, verdeelt het bestuur daarna zelf de functies van voorzitter, secretaris en penningmeester. Leden kiezen dan dus bestuurders, niet een voorzitter. Staat in uw statuten dat de ALV de voorzitter in functie kiest, dan volgt u die regel.
Bij een vereniging van eigenaars benoemt de vergadering van eigenaars het bestuur, al dan niet uit de leden. Voor een coöperatie leest u in de statuten hoe de benoeming geregeld is.
Stap 1: kandidaten werven
Begin ruim op tijd. Een vacature blijft vaak langer open dan gedacht.
- Beschrijf per functie wat er van een bestuurder verwacht wordt en hoeveel tijd het kost.
- Kijk in de statuten of het rooster van aftreden wie dit jaar aftreedt en of herbenoeming mogelijk is.
- Roep leden op zich kandidaat te stellen, bijvoorbeeld in een nieuwsbrief of op de website.
- Vraag gericht leden die al actief zijn in een commissie.
Geef kandidaten de kans zich voor te stellen. Een korte motivatie met foto in de oproeping, of een paar minuten spreektijd in de vergadering, helpt leden een bewuste keuze te maken. Spreek ook af hoe lang een bestuurstermijn duurt, als de statuten daar iets over zeggen. Een nieuwe bestuurder weet dan waar hij aan begint, en de vereniging kan de volgende verkiezing tijdig voorbereiden.
Stap 2: kandidaatstelling en voordracht
Hoe kandidaten worden voorgedragen, staat meestal in de statuten of het huishoudelijk reglement. Vaak mag het bestuur kandidaten voordragen en mogen ook leden een tegenkandidaat stellen, soms met een minimum aantal handtekeningen en voor een bepaalde datum.
Bindende voordracht
Sommige statuten bepalen dat een bestuurder gekozen wordt uit een bindende voordracht. De wet stelt daar grenzen aan. De algemene vergadering kan het bindende karakter altijd opheffen met ten minste twee derde van de uitgebrachte stemmen. De statuten mogen daarbij eisen dat die twee derde meer dan een bepaald aantal stemmen vertegenwoordigt, maar dat aantal mag niet hoger zijn dan twee derde van alle stemmen die uitgebracht kunnen worden. Staat er voor een plaats maar één kandidaat op de bindende voordracht, dan is die kandidaat gekozen, tenzij de vergadering het bindende karakter opheft.
Staat er niets over een bindende voordracht in uw statuten, dan kiest de ALV gewoon uit de kandidaten die zich gemeld hebben.
Leg de kandidatenlijst na de sluitingsdatum vast en stuur hem mee met de oproeping. Leden zien dan vooraf op wie zij kunnen stemmen, en er komen geen verrassingen in de vergadering.
Stap 3: stemmen over personen
Bij stemmen over personen kiezen veel verenigingen voor een geheime stemming. Leden moeten vrij kunnen kiezen, ook als een kandidaat een bekende is. Of geheim stemmen verplicht is, leest u in uw statuten of reglement. Meer hierover in anoniem en geheim stemmen.
Bepaal vooraf hoe u stemt:
- Eén kandidaat per vacature: leden stemmen voor of tegen, of Ja/Nee/Blanco.
- Meer kandidaten dan vacatures: leden kiezen uit een lijst. Leg vast hoeveel namen een lid mag aankruisen.
- Gelijke stemmen: kijk in de statuten wat er gebeurt bij staking van stemmen, bijvoorbeeld een herstemming of loting.
- Volmachten: tenzij de statuten anders bepalen, mag een lid schriftelijk een ander machtigen om voor hem te stemmen. Zie stemmen bij volmacht.
Welke meerderheid nodig is, leest u in meerderheid van stemmen.
Stemmen buiten de vergadering of vooraf
De statuten kunnen toestaan dat bestuurders buiten een vergadering door de leden gekozen worden. In dat geval moeten leden volgens de wet kandidaten kunnen stellen. Dat recht mag beperkt worden tot een groep leden van ten hoogste een vijfde van het aantal stemgerechtigden.
Ook kunnen de statuten bepalen dat stemmen die vooraf elektronisch zijn uitgebracht, gelijkstaan aan stemmen in de vergadering. Die stemmen mogen niet eerder dan dertig dagen voor de vergadering zijn uitgebracht. Zo kunnen leden die niet komen toch meekiezen.
Planning van een bestuursverkiezing
Een verkiezing loopt soepel als iedereen de data kent. Een voorbeeldplanning, terug gerekend vanaf de ALV:
| Moment | Wat |
|---|---|
| Ruim voor de ALV | Vacatures bekendmaken en kandidaten werven |
| Sluiting kandidaatstelling | Datum uit statuten of reglement aanhouden; tegenkandidaten melden |
| Bij de oproeping | Kandidaten met een korte motivatie meesturen, uitleggen hoe gestemd wordt |
| Vooraf (als de statuten dat toestaan) | Stemperiode openen voor leden die niet komen |
| Tijdens de ALV | Kandidaten stellen zich voor, live stemming, uitslag bekendmaken |
| Na de ALV | Notulen met proces-verbaal, bestuurswijziging doorgeven |
Welke termijnen voor u gelden, leest u in de statuten. Houd ook rekening met de tijd die leden nodig hebben om een volmacht te regelen.
Tips voor een eerlijke verkiezing
- Geef alle kandidaten dezelfde ruimte in de oproeping en in de vergadering.
- Laat een kandidaat die zelf in het bestuur zit niet de stemming leiden.
- Maak vooraf bekend hoe u omgaat met gelijke stemmen.
- Gebruik een geheime stemming, zodat leden vrij kunnen kiezen.
Stap 4: uitslag en vastleggen
Tenzij de statuten anders bepalen, is het oordeel van de voorzitter over de uitslag van een stemming beslissend. Maak de uitslag daarom in de vergadering duidelijk bekend: wie is gekozen en met hoeveel stemmen.
- Neem in de notulen de kandidaten, de uitslag en de gekozen bestuurders op.
- Voeg het proces-verbaal van de stemming als bijlage toe.
- Laat de nieuwe bestuurder weten wanneer zijn termijn ingaat.
- Controleer bij de Kamer van Koophandel hoe u de bestuurswijziging doorgeeft.
Een bestuurder kan volgens de wet altijd worden geschorst of ontslagen door het orgaan dat hem benoemd heeft. Ook daarover stemt u bij voorkeur zorgvuldig en geheim.
Bestuursverkiezing met Onlinestemtool.nl
U zet de kandidaten in de stemming als antwoordtype kandidaten kiezen, of per kandidaat Voor/Tegen/Onthouding. Bij elke kandidaat kunt u een toelichting met een link naar zijn motivatie zetten. Elk lid stemt met een persoonlijke stemcode, één keer per vraag, anoniem.
Stem vooraf in een vaste stemperiode, live met een moderator in de vergadering, of combineer beide in één stemming. Volmachten zitten in beide pakketten: het stemgewicht van de volmachtgever telt op bij de gemachtigde. Na het sluiten ziet u direct de uitslag en downloadt u het proces-verbaal als pdf.
DIY kost € 395 per stemming en Full-service € 795 per stemming, allebei plus € 0,35 per uitnodiging. Bij Full-service verstuurt Vote Company de codes, zodat niemand in uw vereniging een stem kan herleiden. Lees meer op online stemmen bij een bestuursverkiezing.
Veelgestelde vragen
Wie benoemt het bestuur van een vereniging?
De algemene vergadering, tenzij de statuten een andere wijze van benoemen voorschrijven. Ieder lid moet daarbij direct of indirect kunnen meestemmen.
Wat is een bindende voordracht?
Een voordracht waaruit de vergadering moet kiezen, als de statuten dat bepalen. De vergadering kan het bindende karakter opheffen met ten minste twee derde van de uitgebrachte stemmen.
Kiest de ALV ook de voorzitter?
Volgens de wet verdeelt het bestuur de functies zelf, tenzij de statuten anders bepalen. Kijk dus in uw statuten.
Kunnen leden online stemmen voor het bestuur?
Ja, als uw statuten elektronisch stemmen toestaan. Leden stemmen dan met een persoonlijke stemcode, vooraf of live tijdens de vergadering.
Wat kost een online bestuursverkiezing?
DIY kost € 395 en Full-service € 795 per stemming, allebei plus € 0,35 per uitnodiging.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 37 (benoeming bestuur, bindende voordracht)
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 38 (volmacht, elektronisch en vooraf stemmen)
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 13 (oordeel voorzitter over uitslag)
- Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 131 (bestuur vereniging van eigenaars)
Dit artikel is geen juridisch advies. Leg twijfels over uw statuten voor aan uw notaris.
Lees ook
Uw volgende stemming online regelen?
Start direct zelf met DIY, bekijk eerst de demo of vraag een offerte aan. U betaalt per stemming, zonder abonnement, met support in het Nederlands. Liever eerst bellen? 085 065 4618.